Tijdlijn: van 1 juli 2026 tot het Besluit op 1 januari 2027

• De wet (Wet versterking regie volkshuisvesting) regelt de bevoegdheden: wie mag sturen op de woningbouw, en op basis waarvan. Die is per 1 juli 2026 een feit.
• Het Besluit werkt de wet uit in concrete, toepasbare regels — in dit geval de voorwaarden waaronder een familie- of mantelzorgwoning vergunningvrij op je erf mag staan. Een besluit doorloopt doorgaans een eigen traject van consultatie, advisering en parlementaire controle, ook al hangt het onder een wet die al geldt.

Met andere woorden: de wet zet de deur open, het besluit bepaalt straks hoe die deur precies werkt.

De route in fases

Fase 1 — Voorbereiding en consultatie (afgerond). Het ontwerpbesluit is uitgewerkt en heeft een internetconsultatie doorlopen, waarin gemeenten, brancheorganisaties en particulieren konden reageren. Die reacties zijn verwerkt in de laatste versie van het ontwerp.

Fase 2 — Wettelijke basis treedt in werking (afgerond, 1 juli 2026). De Wet versterking regie volkshuisvesting is officieel in werking getreden. Voor jou als huiseigenaar verandert er op dit moment nog niets aan de bouwregels zelf — lees dat in detail na op de pagina over de wet.

Fase 3 — Advisering en parlementaire voorhang (loopt, tweede helft 2026). Het Besluit doorloopt de gebruikelijke vervolgstappen: advies van de Raad van State en, waar van toepassing, een voorhangprocedure bij de Tweede en Eerste Kamer. Pas na deze fase wordt de definitieve tekst vastgesteld en gepubliceerd.

Fase 4 — Publicatie en inwerkingtreding (verwacht 1 januari 2027). Als alles volgens planning verloopt, treedt het Besluit per 1 januari 2027 in werking. Vanaf dat moment gelden de nieuwe, landelijk uniforme regels: de familiewoning voor eerstegraads familie wordt vergunningvrij en de mantelzorgverklaring vervalt.

Fase 5 — Ingroei en gemeentelijk maatwerk (doorlopend vanaf 2027). Na de inwerkingtreding hebben gemeenten nog ruimte om te toetsen op praktische zaken (zoals aantonen van de familierelatie), maar niet meer om de kernregels zelf te verzwaren. We verwachten dat gemeenten in de eerste maanden hun beleid en voorlichting hierop aanpassen.

Let op: de datum van 1 januari 2027 is een verwachting, geen wettelijke zekerheid. Vertraging in de parlementaire behandeling kan de ingangsdatum opschuiven. Wij houden deze pagina actueel zodra daar meer duidelijkheid over is.

Wat kun je nu al doen, terwijl je wacht?

• Oriënteer je op je perceel. Breng in kaart hoeveel ruimte je achtererfgebied biedt en waar je bestaande bebouwing staat.
• Kijk of de mantelzorgroute nu al past. Is er sprake van een aantoonbare zorgbehoefte? Dan hoef je niet te wachten op het Besluit.
• Praat met je gemeente. Sommige gemeenten voeren al soepeler beleid vooruitlopend op de landelijke regels.
• Doe de gratis Erf Check. In een paar minuten zie je wat er vandaag al kan op jouw erf, en wat er verandert zodra het Besluit ingaat.

Veelgestelde vragen

Is de familiewoning nu al vergunningvrij? Nee, nog niet. De wet die per 1 juli 2026 inging, regelt de wettelijke basis. De daadwerkelijke vergunningvrije familiewoning volgt pas met het Besluit, dat naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat.

Kan de datum van 1 januari 2027 nog veranderen? Ja, dat kan. Het Besluit moet nog de laatste stappen van advisering en parlementaire controle doorlopen. Vertraging daarin kan de ingangsdatum opschuiven. We passen deze pagina aan zodra er nieuwe informatie is.

Wat verandert er voor mij op 1 juli 2026? Praktisch niets aan de bouwregels zelf. De wet regelt vooral de bevoegdheden tussen overheden. Tot het Besluit ingaat, gelden de bestaande regels rond vergunningvrij bouwen en de mantelzorgwoning.

Moet ik wachten tot 2027 om iets te doen? Niet per se. Heb je nu al een concrete zorgbehoefte, dan kun je via de bestaande mantelzorgroute al vergunningvrij bouwen. Wil je puur een familiewoning zonder zorgvraag, dan is voorbereiden nu al zinvol, ook al kun je pas na het Besluit definitief bouwen.

Waar kan ik de laatste stand van zaken volgen? Op deze pagina houden we de belangrijkste mijlpalen bij. Voor de volledige wettekst en de officiële voortgang kun je ook de website van de Eerste Kamer raadplegen.