Familiewoning op eigen erf: een eigen plek voor je ouders of kind
Een eigen plek voor je ouders of je kind, op je eigen grond en zónder dat er een zorgvraag hoeft te zijn. Dat is de familiewoning — een nieuwe mogelijkheid door de Wet versterking regie volkshuisvesting. Hieronder lees je voor wie het bedoeld is, wat het verschil is met een mantelzorgwoning, en wat er kan.
Laatst bijgewerkt: 1 juli 2026
Het belangrijkste in één oogopslag
- Voor eerstegraads familie, zonder zorgvraag. Ouders, kinderen, stiefkinderen of schoonouders — een zorgindicatie is niet nodig.
- Vergunningvrij kan nog niet. Dat wordt naar verwachting pas mogelijk vanaf 1 januari 2027, als het Besluit versterking regie volkshuisvesting ingaat.
- Oriënteren en voorbereiden kan nu al. Nu al kan een familiewoning via de mantelzorgroute of met een vergunning. Wat op jouw erf haalbaar is, hangt af van je perceel.
Wat is een familiewoning?
Een familiewoning is een zelfstandige woning op je eigen erf, naast of achter je bestaande woning, bedoeld voor een familielid. Het nieuwe aan dit begrip is dat er — anders dan bij een mantelzorgwoning — géén zorgrelatie of medische noodzaak hoeft te zijn. Familie mag er wonen omdat het familie is.
Dit is bedoeld als oplossing voor twee groepen tegelijk: ouders die zelfstandig maar dichtbij willen blijven wonen, en kinderen die op de krappe woningmarkt geen betaalbare plek vinden. Wil je de wet zelf begrijpen, lees dan de Wet versterking regie volkshuisvesting. Op deze pagina draait het om wat een familiewoning voor jóu betekent.
Voor wie is een familiewoning bedoeld?
Een familiewoning is bedoeld voor eerstegraads familie — ouders, kinderen, stiefkinderen en schoonouders — zonder dat er een zorgvraag hoeft te zijn. Twee situaties komen het vaakst voor:
Een woning voor je ouders
Dichtbij, maar zelfstandig: je ouders wonen gelijkvloers op het vertrouwde erf, met een eigen voordeur — en jij bent om de hoek.
Een woning voor je kind
Een betaalbare eigen start op een vastgelopen woningmarkt: je zoon of dochter woont zelfstandig op het ouderlijk erf.
Tweedegraads familie (zoals broers en zussen) is mogelijk, maar dit hangt af van de definitieve uitwerking en staat nog niet vast. Verhuur aan derden is niet toegestaan zolang de woning op basis van familiegebruik vergunningvrij is.
Verschil met een mantelzorgwoning
Het grote verschil zit in de zorgvraag. Voor een mantelzorgwoning moet er sprake zijn van mantelzorg; die is nu al onder voorwaarden vergunningsvrij. Voor een familiewoning hoeft er géén zorgrelatie te zijn — maar vergunningsvrij bouwen kan naar verwachting pas vanaf 2027. Wat op dit moment vergunningsvrij op je erf mag, lees je op de vergunningsvrij-pagina.
Wanneer kan het?
De Wet versterking regie volkshuisvesting is per 1 juli 2026 in werking. Het vergunningvrij maken van familiewoningen zit in het onderliggende Besluit, dat naar verwachting op 1 januari 2027 ingaat — dit staat nog niet definitief vast. Tot dat moment kun je een familiewoning realiseren via de bestaande mantelzorgroute of met een omgevingsvergunning. De precieze data vind je in de tijdlijn 2026–2027.
Welke voorwaarden gelden?
De exacte voorwaarden worden met het definitieve Besluit vastgesteld. Op basis van de huidige conceptregels:
- Een maximale oppervlakte afhankelijk van de ruimte op je perceel (een staffel). De bovengrens staat nog niet definitief vast.
- Een maximale bouwhoogte van 5 meter; boven 3 meter is een schuin dak verplicht.
- Mogelijk meerdere woningen op het achtererf, binnen de totale toegestane oppervlakte.
Meer over wat er vergunningsvrij mag, lees je op vergunningsvrij bouwen op eigen erf. Bron: Volkshuisvesting Nederland en de VNG. Voorwaarden die nog niet definitief zijn, staan als zodanig aangegeven.
Wat kost een familiewoning?
De kosten lopen sterk uiteen, afhankelijk van formaat, afwerking en de voorbereiding van je erf (fundering, nutsvoorzieningen, grondwerk). Een prefab woning begint doorgaans in de orde van enkele tienduizenden euro’s en loopt op naar meer voor grotere, luxere uitvoeringen. Reken naast de woning zelf altijd op kosten voor plaatsing en aansluitingen.
Reken je situatie door met de kostencalculator, of vraag een persoonlijke indicatie via de Erfcheck.
Past een familiewoning op jouw erf?
De regels zijn algemeen; jouw perceel is dat niet. Doe de gratis Erfcheck en ontdek binnen 48 uur wat er op jouw grond haalbaar is — nu en straks.
Verder lezen over de familiewoning
De nieuwe wet: wonen op eigen erf (2026–2027)
De overkoepelende uitleg van de wet en wat er nú al geldt en wat pas straks.
Familiewoning vs mantelzorgwoning: het verschil
Wanneer is het een mantelzorgwoning en wanneer een familiewoning? De regels naast elkaar.
Wie mag er in een familiewoning wonen?
Eerstegraads familie uitgelegd: ouders, kinderen, stiefkinderen en schoonouders.
Hoe groot mag een familiewoning zijn?
De oppervlakte-staffel en de maximale hoogte, met een check voor jouw perceel.
Woning voor je kind in de tuin
Een betaalbare eigen plek voor je kind op het ouderlijk erf — wat kan er?
Woning voor je ouders op eigen erf
Dichtbij wonen zonder inwonen: mantelzorg én familiewoning voor je ouders.
Meerdere woningen op je achtererf
Mag er straks meer dan één woning op het achtererf?
Wat kost een familiewoning?
Prijsindicaties en een kostencalculator voor een woning op eigen erf.
Besluit-alert
Ontvang bericht zodra de vergunningvrije familiewoning definitief wordt. Eén e-mail bij belangrijk nieuws over de nieuwe regelgeving — geen spam.
Veelgestelde vragen
- Wat is een familiewoning precies?
- Een familiewoning is een zelfstandige woonruimte op je eigen erf, bedoeld voor een eerstegraads familielid. Anders dan bij een mantelzorgwoning hoeft er geen zorgvraag of zorgindicatie te zijn. De woning heeft doorgaans een eigen voordeur, keuken en badkamer.
- Wanneer mag ik een familiewoning bouwen?
- Het vergunningvrij plaatsen van een familiewoning wordt naar verwachting mogelijk vanaf 1 januari 2027, wanneer het Besluit versterking regie volkshuisvesting in werking treedt, mits het ongewijzigd ingaat. Tot die tijd loopt het via de bestaande mantelzorgroute of via een omgevingsvergunning bij je gemeente.
- Wie mag er in een familiewoning wonen?
- Eerstegraads familieleden: ouders, kinderen, stiefkinderen en schoonouders. Of ook tweedegraads familie (zoals broers en zussen) in aanmerking komt, hangt af van de definitieve uitwerking van het Besluit en staat nog niet vast.
- Heb ik een zorgindicatie nodig?
- Nee. Dat is juist het verschil met de mantelzorgwoning: voor een familiewoning is geen zorgvraag of medische noodzaak vereist. De mantelzorgverklaring als voorwaarde vervalt bovendien.
- Hoe groot mag een familiewoning zijn?
- De maximale oppervlakte hangt af van de ruimte op je perceel (een staffel); de exacte bovengrens staat nog niet definitief vast en wordt met het Besluit vastgesteld. De maximale bouwhoogte is 5 meter, met een verplicht schuin dak boven 3 meter.
- Mag ik de familiewoning verhuren?
- Nee. Verhuur aan derden is niet toegestaan zolang de woning op basis van familiegebruik vergunningvrij is. De woning is bedoeld voor bewoning door een familielid.