Meerdere woningen op je achtererf: mag dat straks?

Concreet betekent dit dat u op één erf bijvoorbeeld een garage, een mantelzorgwoning én een familiewoning kunt combineren — mits ze samen niet meer vierkante meters beslaan dan uw perceel toestaat.

Wat telt mee in de berekening?

Bij het bepalen of er ruimte is voor meerdere woningen telt alles mee wat kwalificeert als bijbehorend bouwwerk op uw achtererfgebied:

• Bestaande bebouwing, zoals een garage, serre, carport of tuinhuis.
• Een bestaande mantelzorgwoning, als u die al heeft.
• Elke nieuwe woning die u wilt toevoegen, of dat nu een familiewoning is of een tweede mantelzorgwoning.

Alleen het hoofdgebouw zelf — uw eigen woonhuis — telt niet mee in dit budget. Alles daarna, hoe klein ook, gaat van dezelfde pot af. Wilt u weten wat de bouw van meerdere kleinere woningen kost ten opzichte van één grote? Bekijk dan de kostenpagina voor een familiewoning.

Rekenvoorbeeld: twee woningen op één erf

Stel, uw bebouwingsgebied is 300 m² groot en er staat nog niets op:

• Over de eerste 100 m² mag u 50% volbouwen: 50 m².
• Over het resterende deel van 200 m² (tussen 100 en 300 m²) komt daar 20% bovenop: 40 m².
• Totaal vergunningvrij bijbehorend bouwwerk: 90 m².

Binnen die 90 m² kunt u kiezen: één woning van 90 m², of bijvoorbeeld twee kleinere woningen van elk rond de 40 à 45 m², met nog een kleine marge voor een bestaand tuinhuis. Staat er op uw erf al een garage van 20 m², dan resteert er nog 70 m² te verdelen over de woning(en) die u wilt toevoegen.

Hoeveel ruimte dit concreet oplevert voor úw erf, hangt af van de grootte en vorm van uw perceel. De gratis Erf Check rekent dit voor u door.

Kan een familiewoning én een mantelzorgwoning naast elkaar?

In de praktijk komt het regelmatig voor dat een erf al een mantelzorgwoning heeft en er behoefte is aan een tweede, losstaande woning voor een ander familielid — bijvoorbeeld een kind dat geen betaalbare woning vindt. Dat kan, met twee kanttekeningen:

• De mantelzorgwoning is nu al vergunningvrij mogelijk, mits er een aantoonbare zorgrelatie is. Meer hierover leest u op de pagina over de regels voor een mantelzorgwoning.
• De familiewoning is dat nog niet. Tot het Besluit versterking regie volkshuisvesting ingaat, naar verwachting op 1 januari 2027, kan een tweede woning zonder zorgvraag alleen via een omgevingsvergunning worden gerealiseerd.

Zodra het Besluit van kracht is, tellen beide woningen samen mee in dezelfde oppervlakte-staffel, ook al zijn het twee losse gebouwen met verschillende juridische grondslagen.

Andere eisen gelden per woning

Naast de gezamenlijke oppervlakte-staffel gelden er eisen die per woning afzonderlijk beoordeeld worden, niet als totaal over het erf:

• Maximale hoogte: elke woning mag afzonderlijk niet hoger zijn dan 5 meter, met een verplicht schuin dak boven de 3 meter.
• Gelijkvloers: een familiewoning blijft, net als een mantelzorgwoning, beperkt tot één bouwlaag.
• Onderlinge afstand en situering: uw gemeente kan via het omgevingsplan eisen stellen aan waar de woningen op het erf mogen staan, bijvoorbeeld ten opzichte van de erfgrens.

Deze eisen staan los van de vraag óf er ruimte is voor meerdere woningen; ze bepalen vooral hóe die woningen eruit mogen zien.

Wat kunt u nu al doen?

• Breng uw volledige erf in kaart, inclusief bestaande bijbehorende bouwwerken, en niet alleen de plek waar u een nieuwe woning voor ogen heeft.
• Reken de staffel door voor het totaal, niet per losse woning, zodat u weet hoeveel ruimte er werkelijk overblijft.
• Bepaal per beoogde woning of er een zorgvraag is. Dat bepaalt of u nu al via de mantelzorgroute kunt, of moet wachten op het Besluit dan wel een omgevingsvergunning nodig heeft.
• Doe de gratis Erf Check. In een paar minuten ziet u een eerste inschatting van hoeveel woningen er op uw eigen erf mogelijk zijn.

Veelgestelde vragen

Mag ik meerdere woningen op mijn achtererf bouwen? Ja, zolang de gezamenlijke oppervlakte van al uw bijbehorende bouwwerken — bestaande bebouwing, mantelzorgwoning en familiewoning samen — binnen de geldende staffel blijft, met een maximum van 150 m².

Heb ik voor elke extra woning een eigen oppervlaktebudget? Nee. Er geldt één gezamenlijke staffel per erf. Een garage, tuinhuis, mantelzorgwoning en familiewoning tellen allemaal mee in hetzelfde totaal, niet los van elkaar.

Kan ik nu al een familiewoning naast mijn mantelzorgwoning bouwen? De mantelzorgwoning kan nu al vergunningvrij, mits er een zorgrelatie is. Een familiewoning zonder zorgvraag kan op dit moment alleen via een omgevingsvergunning, tot het Besluit versterking regie volkshuisvesting ingaat.

Gelden de hoogte-eisen voor het hele erf of per woning? Per woning. Elke afzonderlijke woning mag maximaal 5 meter hoog zijn, met een schuin dak verplicht boven de 3 meter. Dit staat los van de gezamenlijke oppervlakte-staffel.

Hoeveel woningen passen er op mijn erf? Dat hangt af van de grootte van uw bebouwingsgebied, bestaande bebouwing en de vorm van uw perceel. Doe de gratis Erf Check voor een eerste inschatting op basis van uw eigen adres.